Jednym z narzędzi, które w ostatnich latach zyskuje na znaczeniu, są ubezpieczenia wykorzystywane w celach sukcesyjnych i motywacyjnych.
To rozwiązanie pozwala nie tylko na sfinansowanie potencjalnych roszczeń sukcesyjnych — takich jak zachowek czy ekwiwalent za udziały — ale także na budowanie długoterminowej motywacji dla najważniejszych pracowników czy członków zarządu. Co istotne, konstrukcja ta ma solidne podstawy prawne i podatkowe, dzięki czemu może być atrakcyjna zarówno dla przedsiębiorcy, jak i dla pracownika czy beneficjenta fundacji rodzinnej.
W artykule omówię, jak w praktyce działają tego typu struktury ubezpieczeniowe, jakie dają korzyści i na co zwrócić uwagę przy ich wdrożeniu.
Dlaczego warto pomyśleć o ubezpieczeniu jako narzędziu sukcesyjnym?
W kontekście planowania sukcesji w firmie rodzinnej lub zarządzania wynagrodzeniami w strukturach spółek kapitałowych coraz częściej się pojawia pytanie: jak sfinansować roszczenia uprawnionych (np. zachowek, ekwiwalent za udziały), nie naruszając płynności finansowej przedsiębiorstwa ani jego majątku strukturalnego? \
Jednym z narzędzi, które zasługuje na szczególną uwagę, jest struktura ubezpieczeniowa stosowana nie tylko wobec członków zarządu, ale również kluczowych pracowników, beneficjentów fundacji rodzinnych czy współwłaścicieli spółek z o.o.o.
Co mówi prawo? Najważniejsze interpretacje podatkowe
Najlepiej ducha tego typu rozwiązań oddaje interpretacja indywidualna 0111-KDIB1-2.4010.72.2024.3.EJ, która potwierdza, że:
Wydatki poniesione na ubezpieczenie pracownika mogą stanowić koszt uzyskania przychodu spółki, o ile został spełniony wymóg 5-letniego okresu trwania umowy oraz wykluczona zostanie możliwość odstąpienia, zastawu i świadczenia dożyciowego.
Analogiczne stanowisko zajęto w interpretacji 0113-KDIPT2-1.4011.516.2023.2.MZ.
Jak to działa w praktyce? Konstrukcja i podstawa prawna
Rozwiązanie opiera się na zawarciu przez spółkę umowy ubezpieczenia (np. na życie i dożycie lub ubezpieczenia zdrowotnego typu Global Doctors), w której:
- ubezpieczonym i uposażonym jest pracownik, beneficjent fundacji lub wspólnik,
- spółka występuje jako ubezpieczający i finansujący składki,
- środki te nie trafiają do majątku spółki, ale mają charakter środków prywatnych, budowanych systematycznie i z przeznaczeniem na określony cel.
Podstawą kosztową takiego rozwiązania jest art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT oraz odpowiednie zapisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.
Motywacja długoterminowa — kapitał zamiast premii
Tego rodzaju benefit to nie klasyczna premia czy karnet sportowy. To realny, policzalny majątek. Fakt systematycznego odkładania składek i długoterminowego celu powoduje, że pracownik lub współwłaściciel buduje prywatny kapitał, a firma nie musi ponosić całkowitego kosztu jednorazowo.
Z punktu widzenia motywacyjnego – to rozwiązanie:
- skłania do pozostania w firmie na dłużej,
- buduje zaangażowanie bez potrzeby natychmiastowej gratyfikacji,
- jest bardziej atrakcyjne dla osób dojrzalszych, planujących przyszłość (niż dla tzw. „młodych gniewnych”).
Ubezpieczenie w służbie sukcesji i bezpieczeństwa rodziny
Tego typu instrumenty mają też zastosowanie w:
- pokrywaniu roszczeń z tytułu zachowku lub ekwiwalentu za udziały,
- zabezpieczeniu kosztów leczenia beneficjentów Fundacji Rodzinnej,
- finansowaniu świadczeń z tytułu niezdolności do pracy lub choroby przewlekłej (np. nowotwory, udary).
Ubezpieczenia zdrowotne typu Global Doctors, które gwarantują środki rzędu nawet 10 mln zł na leczenie, są bardziej skuteczne i przewidywalne niż naruszanie zgromadzonego majątku fundacji lub firmy. Mogą być rozliczane jako regularna składka, co ułatwia zarządzanie płynnością.
Co z tego wynika? Rekomendacje dla właścicieli i doradców
Rozwiązania ubezpieczeniowe mogą być skutecznym instrumentem:
- motywacyjnym (dla pracowników i zarządu),
- sukcesyjnym (dla wspólników i beneficjentów),
- podatkowo i kosztowo zoptymalizowanym (dla spółki).
Ich potencjał zależy od właściwego wdrożenia, konsultacji z doradcą podatkowym i konstrukcji dostosowanej do realnych potrzeb firmy. W dobie rosnących kosztów pracy i niestabilności systemu emerytalnego to rozwiązanie, które łączy interes pracownika i firmy.
Nie warto traktować go jako „zamiennika” premii, lecz jako element środka długoterminowego zabezpieczenia i budowania wartości – zarówno dla ludzi, jak i dla struktury biznesowej jako całości.
Podsumowanie
Ubezpieczenie w służbie sukcesji to nie chwilowy trend, ale narzędzie, które może realnie wspierać stabilność biznesu, bezpieczeństwo rodziny oraz długoterminową motywację pracowników. Odpowiednio zaprojektowane programy pozwalają firmom uniknąć nagłych obciążeń finansowych, a jednocześnie budują lojalność i zaangażowanie kluczowych osób.
Z perspektywy właścicieli spółek i doradców, tego rodzaju rozwiązania mogą stać się jednym z filarów strategii sukcesyjnej i motywacyjnej — pod warunkiem, że zostaną dobrze dopasowane do potrzeb firmy i zgodne z przepisami podatkowymi.
Jeśli chcesz wiedzieć, jak wykorzystać ubezpieczenie w procesie sukcesji w Twojej firmie albo jak wdrożyć je jako narzędzie motywacyjne dla zarządu i pracowników, to skontaktuj się z naszą kancelarią. Doradzimy Ci rozwiązanie, które połączy aspekty prawne, finansowe i biznesowe — tak by Twoja forma była jak najlepiej przygotowana na przyszłość.
